Corona en contract

De Coronacrisis is door de meeste contractspartijen niet voorzien, maar kan voor de uitvoering van lopende contracten grote gevolgen hebben; hoe daarmee om te gaan? Uitgangspunt is: wat staat er in het contract (en eventueel in de algemene voorwaarden) en hoe wordt dat uitgelegd. Dat geldt bijvoorbeeld voor bepalingen over nakoming, overmacht en opzegging. Een rechter zal bij de uitleg van bepalingen vaak aansluiten bij de (veronderstelde) bedoeling en verwachting van partijen en een redelijke verdeling van lusten en lasten.

Is nakoming absoluut onmogelijk of uiterst bezwaarlijk dan kan die niet verlangd worden, maar mogelijk moet er dan wel een financiele compensatie plaatsvinden. De partij die daarop wordt aangesproken kan wellicht wel een beroep doen op overmacht, afhankelijk van hoe die bepaling geformuleerd is. Als de gevolgen van een pandemie daarin niet te lezen zijn, kan een beroep op redelijkheid en billijkheid worden gedaan. Bij de toepassing daarvan kan aangesloten worden bij de risicoverdeling in het contract; heeft een partij garanties gegeven, of heeft deze juist exoneraties bedongen, dan zal dat meewegen in de verdeling van de gevolgen van de Coronacrisis.

Komen partijen er onderling niet uit, dan kan de rechter worden gevraagd de overeenkomst te wijzigen (denk aan tijdelijke vermindering of opschorting van de te leveren prestatie) of te ontbinden wegens onvoorziene omstandigheden. Dat kan een rechter dan zelfs met terugwerkende kracht.

Is er sprake van een duurovereenkomst voor onbepaalde tijd waarin opzegging niet is geregeld, dan kan die in beginsel steeds worden opgezegd, waarbij dan wel een redelijke opzegtermijn moet worden gehanteerd.

Duurovereenkomsten voor bepaalde tijd en waarin de tussentijdse opzegging niet is geregeld, kunnen bij onvoorziene omstandigheden met gevolgen van zeer ernstige aard, toch tussentijds worden opgezegd, zo leert de rechtspraak.

Bepaalde contracten moeten apart beoordeeld worden, zoals arbeidscontracten en huurcontracten; de wetgever gaat dan uit van de bescherming van één van de partijen. Voor huurcontracten geldt overigens de mogelijkheid voor de huurder om jegens de verhuurder een beroep te doen op een gebrek als door overheidsmaatregelen het gebruik van het gehuurde niet mogelijk is; dan kan om een evenredige vermindering van de huurprijs worden gevraagd. In veel standaardhuurcontracten wordt die mogelijkheid overigens uitgesloten.